Reporter:ሜጀር ጄኔራል አብድራህማን አልሳዒድ ከወንድም ሙአመር ጋዳፊ የቅርብ መኮንኖች አንዱ ናቸው፡፡ ጄኔራሉ ከሰሞኑ ወደ ካይሮ በመሄድ የግብፅ ከፍተኛ ወታደራዊ ምክር ቤትን ድጋፍ ጠይቀዋል፡፡ የጋዳፊ ልዩ ልዑክ የሆኑት ጄኔራሉ ይህን ጥያቄ ያቀረቡት ነፍጥ ባነሱ አማፅያን (አይጥና አሸባሪዎች ይሏቸዋል ጋዳፊ) ላይ መንግሥታቸው የበላይነትን እያረጋገጠ ነው በተባለበት ወቅት ነው፡፡

የግብፅ ከፍተኛ ምክር ቤት የበላይ ፊልድ ማርሻል መሐመድ ሁሴን አልታንታዊ ጋዳፊን መርዳት አይደለም ልዑካቸውን ለማነጋገር እንኳ አልፈቀዱም፡፡ ሥራ ይበዛብኛል ነው ያሏቸው፡፡ ይህ በዲፕሎማሲያዊ ቋንቋ ‹‹አሻፈረኝ›› ማለት እንደሆነ መገመት ይቻላል፡፡ ለዚህም ምክንያቱ ግብፅ በራስዋ ጉዳይ የስንግ መያዟና የምዕራቡ ዓለም ተጽእኖን ፍራቻ ሊመስል ቢችልም ዋናው ምክንያት ግን ግብፅ የሙአመር ጋዳፊ መንግሥት ከሥልጣን መወገድን አጥብቃ ስለምትፈልገው ነው፡፡ ጋዳፊ ‹‹ትንኝና አይጥ›› የሚሏቸው አማፅያን ትናንት ትሪፖሊ ደረስን እንዳላሉ ዛሬ የተቆጣጠሯቸውን ከተሞች ቢለቁም የውጊያ ሞራላቸው ከፍተኛ እንደሆነ እየገለጹ ናቸው፡፡ ወደ አካባቢው ጋዜጠኞች ስለማይገቡ እውነታውን ማረጋገጥ አዳጋች አድርጐታል፡፡ ፈረንሳይ፣ እንግሊዝና ሊባኖስ (ዓረብ ሊግን በመወከል) በሊቢያ ላይ የበረራ እገዳ እንዲጣል አበክረው እየሠሩ ነበር፡፡ ጋዳፊ ዓለም ልብና ቀልቡ በጃፓኑ አደጋ መያዙን በማመን ሁሉንም ነገር ለመጨረስ ውጊያውን አፋፍመውታል፡፡

አብዮት ወይስ የእርስ በርስ ጦርነት;
ሆስኒ ሙባረክና ቤን አሊ በመንገድ ላይ አብዮት ከሥልጣን ተባረዋል፡፡ ሙአመር ጋዳፊ ግን ጠፉ ሸሹ ሲባሉ አፈር ልሰው ተነስተዋል፡፡ አብዮቱም ጋዳፊን ከሥልጣን አላባረረም፡፡ ለዚህ ዋናው ምክንያቱ ተቃውሞው መሪ በማጣቱ የተደራጀ ባለመሆኑ፣ ተቃውሞውም ከትሪፖሊ ወጥቶ በቤንጋዚ ላይ ብቻ የተወሰነ በመሆኑ ነው የሚሉ በርካታ ወገኖች አሉ፡፡ በቱኒዚያና በግብፅ በተካሄዱ አብዮቶች የልብ ልብ ያገኙት አማፅያን ወደ ዋና ዋና ከተሞች እንገሰግሳለን ሲሉ እነዚህን ነገሮች ከግምት ውስጥ ያስገቡ አይመስሉም፡፡ ሌላኛው ምክንያት የሊቢያ የቤድዊን ሕዝቦች ሥነ ልቦና ጋር የተያያዘ ነው፡፡ በቤድዊኖች ዘንድ ከአሸናፊ ጋር መቆም የተለመደ ነው፡፡ በመጀመሪያ ቀናት በፀረ-ጋዳፊ ተቃውሞው የገፉት ሰውዬው ያለቀላቸው ስለመሰላቸው ነበር፡፡ በኋላ ግን ጋዳፊ ማንሠራራት ሲጀምሩና ያላቸውን ገንዘብ በነፍስ ወከፍ ማከፋፈል ሲጀምሩ ለየትኛውም አገዛዝ ሲሉ መሞት አይፈልጉምና በመጀመሪያ ቀናት የነበረው ተለውጦ ከጋዳፊ ጐን መቆም መጀመራቸው አዲስ አይደለም፡፡ ሁኔታዎች ከተቀየሩ ነገም እንደዚያው ነው፡፡ የቱኒዚና የካይሮ አብዮቶች የተሳኩት የጦር ኃይሉ መሪዎቹን ከዚህ በኋላ ውርድ ከራሳችን በማለቱ ነው፡፡ በሊቢያ ግን ጦሩ ለጋዳፊ ታማኝነቱን እንዳረጋገጠ ነው፡፡ ከምድር፣ ከአየርና ከባህር ተቃዋሚዎችን ከመውጋት አልታቀበም፡፡

እስካሁን ባለው ሁኔታ አማፅያኑ ለጋዳፊ የሥልጣን ዘመን አስጊ መሆናቸው እያነጋገረ ነው፡፡ በአንጻራዊነት የተሻለ ቁመናና ሥልጠና ያለው የጋዳፊ ጦር ጠበቆችን፣ መምህራንን፣ ኢንጂነሮችንና ተማሪዎችን ሳይቀር በያዘው የተቃዋሚ ኃይል ላይ ታንክ፣ ከምድር ወደ ሰማይ የሚወነጨፍ ሚሳኤልና ሔሊኮፕተር በመጠቀም የበላይነቱን ለማረጋገጥ የቻለበት ሁኔታ ተፈጥሯል፡፡ የጋዳፊ ዕድሜ እንዲረዝምላቸው የሚፈልጉ  አንዳንድ የአፍሪካ አገሮች (ኤርትራ ሁለት ሻለቃ እንደላከች ይነገራል) እንዲሁም የተለያዩ የዳርፉር አማፅያንም የዚህ ግንባር አባል ናቸው፡፡ በተለይም ጋዳፊ የጦር አውሮፕላን መጠቀማቸውና የአማፅያኑን ይዞታ መደብደባቸው የተዋጊውን የውጊያ ሞራልና ዝግጁነት፣ የሕዝቡን ሞራልና ዝግጁነት ሊጐዳ ይችላል የሚሉ ወገኖች አሉ፡፡ ጋዳፊ ባላንጣዎቻቸውን ትጥቅ ለማስፈታት ገንዘብ ጥይትና ብቻ አይደለም የሚጠቀሙት፡፡ ለተቃዋሚዎች የሰጡት ምህረት ሌላው መሣርያ ነው፡፡ የጋዳፊን ምህረት ተቀበሉም ተዋጉም አንድ ዕጣ ብቻ ያላቸው አማፅያን ይህን ይቀበላሉ ተብለው አይጠበቁም፡፡ በኒው ዮርክ የባርድ ኮሌጅ የዴሞክራሲ ተመራማሪ የሆኑት አቶን ብሩማ እንደሚሉት፣ ጋዳፊም ከልባቸው ምህረት የላቸውም፣ ተቃዋሚዎችም የቆሰሉ መሪያቸውን ባህሪ ያውቃሉ፡፡

የተለያዩ የመገናኛ ብዙኅን ዘገባዎች እንደሚያሳዩት ጋዳፊም ተቃዋሚዎችም በዚህ ሁኔታ ከቀጠሉ ሁኔታዎች ለጋዳፊ የሚያደሉ ይመስላሉ፡፡ ተቃዋሚዎች ቤንጋዚን እንኳ ማስጠበቅ ለመቻል የሌሎች የውጭ ኃይሎች የተጠናከረ ዲፕሎማሲያዊ፣ ወታደራዊና ሰብዓዊ ድጋፍ ያስፈልጋቸዋል፡፡ በእስካሁኑ ሒደት ከቃላት የዘለለ ነገር የለም፡፡ ተቃዋሚ ፓርቲዎች ቤንጋዚን ብቻ መጠበቅ ቢችሉና ጋዳፊም ባሉበት ሁኔታ ከቀጠሉ ሊቢያ ከበርካታ የዓለም ክፍል ዕውቅና የተነፈገው መንግሥት ይዛ ትቀጥላለች፡፡ ቤንጋዚን ማዕከላቸው ያደረጉት ተቃዋሚዎች ፈረንሣይን የመሳሰሉ አገሮች ዕውቅና ቢሰጧቸውም ይኼ ነው የሚሉት መሪም የላቸውም፡፡ በወታደሩና በሲቪል ተቃዋሚዎች መካከል ሰፊ ልዩነት አለ፡፡ ለዘብተኛ እንደሆነ የሚነገረውንና የመጀመሪያውን ፀረ ጋዳፊ ተቃዋሞ የጀመሩት የሕግ ባለሙያዎችን ቡድን አብዱል ሐሬድ ሆጋ ሲመሩት የጋዳፊ የፍትሕ ሚኒስትር የነበሩት ሙስጠፋ አብዱጀሊል የወግ አጥባቂዎቹ መሪ ናቸው ናቸው፡፡ አብዱልጀሊል የኢሰላሚስቶቹና የተለያዩ የጐሳ መሪዎች ድጋፍ አላቸው፡፡ ወግ አጥባቂዎቹ ጋዳፊ በሰላም ከሥልጣን ከወረዱ እንደማንኛውም ዜጋ በአገር ይኑሩ ሲሉ የሕግ ባለሙያዎቹ ደግሞ ጋዳፊና ጋሻ ጃግሬዎቻቸው ፍርድ ቤት መቅረብ አለባቸው የሚል አቋም አላቸው፡፡ በሲቪሉና ባፈነገጡ ጄኔራሎች መካከልም ሰፊ ልዩነት አለ፡፡ ከእነዚህ ሁለት ወገኖች ይልቅ ከፍተኛ ድርጅታዊ አቅም ያለውና ብዙ ደጋፊዎችን የሚመለምለው የሊቢያ የሙስሊም ወንድማማቾች ቡድን ነው፡፡ ቡድኑ ውስጥ አክራሪ የአልቃይዳ አባላት እንዳሉ ቢነገርም ድርጅቱ ፓርላሜንታዊ መንግሥት መመስረት እፈልጋለሁ ብሏል፡፡ በዚህ ሁኔታ በቱኒዚያ፣ በግብፅና በሊቢያ ፖለቲካው በፅንፈኛ ሃይማኖተኞች እጅ ይወድቅ ይሆን? ለአውሮፓ ቅርብ በአንጻራዊነትም ሰላማዊ የሆነው የሜዲትራንያን ባህር ፀጥታ አደጋ ውስጥ ይገባል? የሚል ስጋት ያላቸውን ወገኖች ለማረጋጋት የተዘየደ ነውም ተብሏል፡፡

ካሮትና ልምጭ
ጋዳፊ በተቃውሞው መንገዳገድ ጀምረው የሥልጣናቸው ጀምበር ልትጠልቅ ነው በሚል ከአገር ለቀው እንዲወጡ ሲነገራቸው ነበር፡፡ የቬንዙዌላው መሪ ሁጐ ቻቬዝም የአደራዳሪነት ሚና ለመጫወት ሞክረዋል፡፡ ጋዳፊ ይህን ማበረታቻ ባለመቀበላቸው  ይሳካ አይሳካ ሌላ ነገር ሆኖ የአውሮፓ ኅብረት ኔቶ ሌላ የኃይል አማራጭ ለማየት እየዳዳቸው ነው፡፡ ለዚህም ሦስት ቅድመ ሁኔታዎችን አስቀምጠዋል፡፡ አንደኛው ቅድመ ሁኔታ የዓረብ ሊግና የአፍሪካ ኅብረትን ድጋፍ ማግኘት ነው፡፡ የዓረብ ሊግ ከብዙ ጭቅጭቅ በኋላ የበረራ እገዳ ቀጣና በሊቢያ ላይ እንዲጣል ወስኗል፡፡ ይህን ውሳኔ ተመሳሳይ አብዮት የነበረባቸው አልጄሪያ፣ በመካከለኛው ምሥራቅ የእነ አሜሪካንን መኖር የማትፈልገው ሶሪያ እንዲሁም ሱዳን ተቃውመው ነበር፡፡ ሌላ ተመሳሳይ ውሳኔ ያሳለፉት የባህረ ሰላጤው የትብብር ምክር ቤት አባል አገሮች (ኩዌት፣ ኦማን፣ ኳታር የተባበሩት ዓረብ ኢምሬቶችና ባህሬን) እነሱም ቤት እሳት ቢኖርም፣ እየዘለፉ ቆሽታቸውን የሚያደብኗቸው ጋዳፊ ቢሄዱ ደስታቸው ወደር የለውምና እገዳውን አጨብጭበው ተቀብለውታል፡፡

የተልፈሰፈሰ አቋም በመውሰድ የሚታማው የዓረብ ሊግ ከዲፕሎማሲያዊ ውሳኔ ውጭ ወታደራዊ ክንፍ ኖሮት የበረራ ማዕቀቡን ተግባራዊ ያደርጋል ተብሎ አይገመትም፡፡ ይሁን እንጂ ድርጅቱ  ጠንከር ያለ አቋም ለመውሰድ የተገደደው  አባል አገሮቹ በጋዳፊ ላይ ባላቸው ጥላቻ ነው የሚሉ በርካታ ሰዎች አሉ፡፡ ይህ ሊሆን ይችላል፡፡ ይሁን እንጂ የበረራ እገዳ ከማርቀቅ እስከ ማፅደቅ ድረስ ጉልህ ሚና የነበራት ግብፅና ግብፃዊው የድርጅቱ ኃላፊ አምር ሙሳ ናቸው፡፡ ሊጉ የግብፅ ፈጠራ ሲሆን፣ አምር ሙሳም በቀጣይ ለፕሬዚዳነትነት ይወዳደራሉና እሾህ የሆነ ጐረቤት አይፈልጉም፡፡ የግብፅ ወታደራዊ ምክር ቤት ለዜጎቹ ደኅንነት ሲል ይፋዊ አቋም ባይወስድም ጋዳፊ እንዲወርዱ ከአሜሪካ የመከላከያ መሥሪያ ቤት መመሪያ እየተቀበለ ነው፡፡

የአፍሪካ ኅብረት በሊቢያ በንፁሀን ዜጐች ላይ የተፈጸመውን ጥቃት ቢያወግዝም፣ የሊቢያ ሉዓላዊነትና የግዛት አንድነት እንዲከበር ሁኔታውን ለመከታተል ከፍተኛ ባለሥልጣናትን ወደ አገሪቱ እንደሚልክ ውሳኔ ቢያሳልፍም፣ ድሮስ የአፍሪካ ኅብረት ያሉ ወገኖች አልታጡም፡፡ ይሁን ውሳኔው በድርጅቱ መተዳደሪያ ደንብ መሠረት (Constitute Act) መሠረት ነው፡፡ አንዳንድ ወገኖችም ሊቢያን ጨምሮ በኅበረቱ የሰላምና የፀጥታ ምክር ቤት ውስጥ ያሉት አባላት አገሮች (ሞሪታንያ፣ ቻድ፣ ማሊ፣ ዚምባብዌ) የጋዳፊ  አጋሮች በመሆናቸው ሌላዋ አባል አገር አልጄርያ ተመሳሳይ ነውጥ ነበረባትና ከዚህ የተለየ ምን ውሳኔ ሊያሳልፉ ይችላሉ የሚሉም አልጠፉም፡፡ በዚህ አቋሙ ሳቢያ ድርጅቱ ተዓማኒነቱን ሊጐዳ እንደሚችል በአሜሪካ ጆርጂያ የሞርሃውስ ኮሌጅ የአፍሪካ ስፔሻሊስት ፕሮፌሰር ላውራ ሴአይ ይናገራሉ፡፡ ምዕራባውያን ዲፕሎማቶች የአፍሪካ ኅብረት ሊቢያን ከአባልነት እንዲያባርር ወይም የበረራ እገዳውን እንዲደግፍ ቢጠብቁም ቀኑ ከጋዳፊ ጋር ያለ በመሰለበት ወቅት ይህን አቋም አይጠበቅም፡፡ ያም ሆነ ይህ የአፍሪካ ኅብረት ውሳኔ እውነትም እንደቅድመ ሁኔታ ከተወሰደ ሊቢያ ወታደራዊ ዕርምጃ ላይወሰድባት ይችላል፡፡ ሁለተኛው ቅድመ ሁኔታ ከፀጥታው ጥበቃ ምክር ቤትን ድጋፍ ማግኘት ነው፡፡ በፀጥታ ጥበቃ ምክር ቤት 15 አባላት ውስጥ የሦስቱን ቋሚ አባላት /አሜሪካ፣ እንግሊዝና ፈረንሳይ/ ድጋፍ ሊኖረውም ቢችልም ቻይና ድምፀ ተአቅቦ ልታደርግ የምትችል ሲሆን፣ ሩሲያ ደግሞ ከብዙ ድርድር በኋላ መስማማቷ አይቀርም እየተባለ ነው፡፡ ሌሎቹ አባላት ብራዚልና ህንድ ሊያስቸግሩ ቢችሉም በመጨረሻ ላይ ግን የዓረብ ሊግን ውሳኔ ይደግፋሉ ተብሎ ይጠበቃል፡፡ ይህ ውሳኔ ቢተላለፍ ከኔቶ ውጭ ተግባራዊ የሚያደርግ አካል ባይኖርም የቱርክና የጀርመንን ድጋፍ ላያገኝ ይችላል፡፡ እንደዚህ ከሆነ ደግሞ ኔቶ የተወሰኑ ጥቂት አገሮችን በማቀፍ (Coalition of the Willing) ደቡባዊ ጣልያንና ቆጵሮስ የሚገኙ የእንግሊዝ የጦር ሰፈሮችን ተጠቅሞ የበረራ እገዳውን ተግባራዊ ሊያደርግ ይችላል፡፡ እገዳውን የሚቃወሙ ወገኖች ጋዳፊ ከጦር አውሮፕላን በመለስ ያላቸውን መሣርያ ብቻ በመጠቀም ሥልጣን ላይ መቆየት ይችላሉ ሲሉ ይከራከራሉ፡፡ የበረራ እገዳው መንግሥትን ሳይሆን ሰላማዊውን ሰው እንደሚጎዳው፣ ለአሥራ ሁለት ዓመታት በሳዳም ሁሴን መንግሥት ላይ ተጥሎ የነበረው ማዕቀብ ማሳያ ነው፡፡

በሊቢያ ጉዳይ ዋና ተዋናይ የሆነችው ፈረንሣይ ናት፡፡ በኢራቅ ላይ የተካሄደውን የጆርጅ ቡሽ ጦርነት አጥብቃ ስትቃወም የነበረችው ፈረንሣይ ለጋዳፊ ተቃዋሚዎች ተሸቀዳድማ ዕውቅና መስጠቷና አምባሳደሯንም ወደ ቤንጋዚ ለመላክ መወሰኗ ብዙ ዲፕሎማቶችን አስደንግጧል፡፡ ይህ የፈረንሣይ ውሳኔ የፕሬዚዳንት ኒኮላስ ሳርኮዚ ስሜታዊነት የታየበት የግል ውሳኔያቸው እንደሆነ ነው የሚነገረው፡፡ ሳርኮዚ ይህን አቋም ሲገልጹ በሊቢያ ጉዳይ ለመነጋገር ብራሰልስ የነበሩት የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር አላን ጁፔ  እንኳ ስለጉዳዩ ምንም አያውቁም፡፡ ድቅድቅ ጨለማ ውስጥ ነበሩ፡፡  ፓሪስ ያሉት ጠቅላይ ሚኒስትር ፍራንሷ ፊሎን ጽሕፈት ቤት ያሉ ዲፕሎማቶች ስለውሳኔው ፍንጭ አልተሰጣቸውም፡፡ ለዚህም የሚሰጡት ምሳሌ ሳርኮዚና የሊቢያ ተቃዋሚዎችን ግንኙነት ያሰለጡት የግራ ዘመም ፈላስፋ የሆኑት በርናርድ ሄንሪ ሌቪ መሆናቸውን ነው፡፡ ሳርኮዚ ይህን ውሳኔ ያሳለፉት በቱኒዚያና በግብፅ አብዮቶች ላይ ፈረንሣይ ተመልካች ነበረች በሚለው የግራ ክንፍ ፖለቲከኞች ተጽእኖ ተገፋፍተው ነው የሚሉ ወገኖች አሉ፡፡ ከዚህም በተጨማሪ እ.ኤ.አ በ2012 በሚካሄደው ፕሬዚዳንታዊ ምርጫ ወቀት በዓለም አቀፍ መድረኮች የመሪነት ሚና የመጫወት አቅም እንዳላቸው ለማሳየት እንደሆነ ዘ-ኢኮኖሚስት መጽሔት ዘግቧል፡፡ ከቱኒዚያ ቀውስ ጋር በተያያዘ ሥልጣን በለቀቁት ሚስ ሚሼል አልዩ-ማሪያ ምትክ በዲፕሎማሲው ዘርፍ ጥርሳቸውን የነቀሉትን አላን ጁፔ ያመጡት ለተመሳሳይ ዓላማ ነው ይባላል፡፡

መሆንና ያለመሆን

በሊቢያ ጉዳይ አሜሪካ እግሯን እየጐተተች ናት፡፡ በአሜሪካ የባህር ኃይል ኮሌጅ ስትራቴጂን በተመለከተ የሚያስተምሩት ፕሮፌሰር ዳንኤል ፓይፕስ የአሁኑን የጋዳፊን ሁኔታ እንደ መልካም አጋጣሚ በመውሰድ ‹‹ሰውዬውን እንጨርሳቸው›› የሚሉ ወገኖች እንዳሉ ሁሉ የጋዳፊ መዘዝ በቀላሉ አይመዘዝ ባዮችም ጥቂት አይደሉም ይላሉ፡፡

የአሜሪካ ማሪን መዝሙር ሲጀምር እ.ኤ.አ በ1805 ደርሰን ውስጥ ድንበር ተሻግረው በመዋጋት የተጐናጸፉትን ድል የሚዘክር ክፍል አለ፡፡ ከሞንቴዙማ እስከ ትሪፖሊ የባህር ጠረፍ ለአገራችን በአየር፣ በባህርና በምድር እንዋጋን ይላል፡፡ ይህን መዝሙር የጀመሩ አሉ፡፡ በሴኔትና በኮንግረስ ውስጥ ያሉ የተናጠል ጥቃትን የሚያቀነቅኑ ወገኖች (Unilateral Interventionist) ጋዳፊ ጠላታቸው ስለበዛ፣ ሊቢያ ለኔቶና ለመካከለኛው ምሥራቅ የጦር ሰፈሮች ቅርብ፣ የአገሪቱ መልክዓ ምድር ሜዳማ በመሆኑና ጋዳፊ እንደ ታሊባን ሽምቅ ውጊያ የመግባት ዝግጁነት ስለማይኖራቸው  አሜሪካ ወታደራዊ ጣልቃ መግባት አለባት ሲሉ ባራክ ኦባማን እየተጫኑ ናቸው፡፡ እነዚህ ወገኖች ጋዳፊን አባሮ የሊቢያን ጉዳይ ቶሎ በመቋጨት በዓለም ላይ ያለውን የኢነርጂ ቀውስ በአስቸኳይ መፍታት ይገባል ይላሉ፡፡ ኦባማን ወደ ጦርነት እየገፉ ካሉት ውስጥ በሴኔት የውጭ ግንኙነት ዘርፍ ኃላፊ ጆን ኬሪ እና የቬትናም ጦርነት ምርኮኛ የነበሩት ጆን ማኬን ናቸው፡፡ በባርድ ኮሌጅ የዴሞክራሲ ፕሮፌሰር ኢያን ብሩማ ባራክ ኦባማ እንኳን ጦርነት ውስጥ ሊገቡ በውጭ ጉዳይ ፖሊሲ አፈጻጸማቸው ውጤታማ አልሆኑም ሲሉ ጽፈዋል፡፡ በሰሜን አፍሪካና በመካከለኛው ምሥራቅ አብዮት ኦባማ  የወንበር ጄኔራል ናቸው ሲሉ ፕሮፌሰሩ ኮንነዋቸዋል፡፡

የአሜሪካን ጣልቃ ገብነት የሚቃወሙ ወገኖች በፊናቸው የኢራቅና የአፍጋኒስታን ጉዳይ በቅጡ ሳይወጠወጥ ሌላ ድስት መጣድ አያስፈልግም ባዮች ናቸው፡፡ አሜሪካ ከሚገባው በላይ በጦርነት ተወጥራለች፡፡ ለሁለቱ ጦርነቶች የወጣው ወጪም አንድ ትሪሊየን ዶላር ደረሰ በሚባልበት በአሁኑ ወቅት ጦርነት ውስጥ መግባት በኢኮኖሚው ላይ ጫና መፍጠር ነው፡፡ እነዚህ ወገኖች አሜሪካ ላይቤሪያም ሆነ ሊቢያ ትግባ ማለትን ያወግዛሉ፡፡ ጦርነት ከማንም ጋር ቢሆን ያው ጦርነት ነው፡፡ ከሶማሊያው የጦር አበጋዝ ፋራህ አይዲድ እስከ የታሊባኑ መሪ ሙላ ኦማር ጦርነት ዋጋ ያስከፍላል ባይ ናቸው፡፡ እነዚህ የሴኔት አባላት ወደ ጦርነት ገብተን ያልተጠበቁ ሁኔታዎች ቢያጋጥሙስ? ጦርነቱ የተራዘመ ቢሆንስ? አምባገነን አባረህ ሌላ አክራሪ ቢመጣስ? በማለት በስጋት ላይ ስጋት ይደረድራሉ፡፡ ጋዳፊ የኑክሌር ጦር መሣሪያ ፕሮግራማቸውን ቢቀጥሉ እንደ ረዥም ዱላ ባይመቱበት ያስፈራሩበት ነበርና  ሰሜን ኮሪያን የመሳሰሉ አገሮች በተመሳሳይ ፕሮግራማቸውም እንዳይደራደሩ ያደርጋቸዋል፡፡

በእነዚህ ጫናዎች ሥር ያሉት ኦባማ  ጦርነት ውስጥ በመግባት በዓረቡ ዓለም ሌላ ፀረ-አሜሪካኒዝም ማቀጣጠል አይፈልጉም፡፡ በሴኔት ውስጥ ጉልህ ሥፍራ ያላቸው አይሁዶች ግን ጋዳፊ አንገት ላይ የገባው ገመድ እንዲጠብቅ ይፈልጋሉ፡፡ ባራክ ኦባማ  ግን ሌላ ሐሳብ ለባቸው፡፡ በሊቢያ ላይ ጦርነት ካወጁ የቀድሞው ፕሬዚዳንት ጆርጅ ቡሽ በኢራቅ ላይ የተከተሉት የጣልቃ ገብነት ፖሊሲ ትክክለኛ እንደነበር አመላካች ይሆናል፡፡ በኢራቅ ጦርነት ሳቢያ የአጋማሽ ምርጫ (Mid-Term Election) ፓርቲያቸው የገጠመው ሽንፈት ጦርነቱ ቢራዘም በቀጣይ ፕሬዚዳንታዊ ምርጫ የመወዳደር ዕድላቸውን ሊያጠብባቸው ይችላል፡፡

ሱናሚና ተስፋው
ጂኒው ከጠርሙስ ወጥቷል፡፡ የነፃነት፣ የዴሞክራሲና የፍትሕ ረሃብ የነበረባቸው ሊቢያውያንና የአካባቢው አገሮች ከቀዝቃዛው የዓለም ጦርነት ማብቃት በኋላ አዲስ የዓለም ሥርዓት ሊፈጥር ያስችላል የሚያሰኝ ሁኔታ ተከስቷል፡፡ ሰሞነኛው አብዮት የመካከላኛ ምሥራቅን ፖለቲካ ሊለውጠው ይችላል፡፡ ሼፍሬ ዋይት የተባሉ በዋሽንግተን የቅርብ ምሥራቅ ተመራማሪ የፖለቲካው ብቻ ሳይሆን የኢኮኖሚው ምህዳር ይቀየራል ይላሉ፡፡ ባህሬን የመካከለኛው ምሥራቅ የፋይናንስ መናኸሪያ ስትሆን የሰሞኑ ትርምስ ክፉኛ ስለሚጐዳት ይህ ሁኔታ በዚህ ከቀጠለ ዱባይ የፋይናንስ መናኸሪያነቱን ልትረከብ እንደምትችል ፋሩቅ ሳውስ የተባሉ የሲቲባንክ ተንታኝ ለአልጄዚራ ቴሌቪዥን ተናግረዋል፡፡

ከሰሞኑ ቀውስ በኋላ የቦንድ ዋጋ ክፉኛ ተጎድቷል፡፡ የዮርዳኖስ ልዑል ሃሰን አል-ታላል እንዳሉት የእስላሚክ ባንኮች በዓመት  አንድ ትሪሊየን ዶላር ያህል ለተለያዩ አገሮች በረጅምና በአጭር ጊዜ ያበድራሉ፡፡ ስለሆነም ቀውሱ በተራዘመ ቁጥር ይህን  ማግኘት አይቻልም፡፡ የነዳጅ ዋጋ ግርግር አይወድም፡፡ በአካባቢው ሰላም ካልመጣ ነዳጅ ዋጋው ላይቀመስ  ይችላል፡፡ ጠቅላይ ሚኒስትር መለስ ዜናዊ ሰሞኑን ለመገናኛ ብዙኅን እንደገለጹት፣ ይህ ምች ለኢትዮጵያም ይተርፋል፡፡ በፀጥታው ረገድም በእነዚህ አገሮች አክራሪ ፖለቲከኞች ወደ ሥልጣን ቢመጡ ሌላ አደጋ ነው፡፡ ስጋቱ የሁሉም ነው፡፡ ከአገራችን አንጻር አሁን ከሥልጣን ከተወገዱት ውስጥ አንዳንዶቹ የኤርትራ መንግሥትና አልሸባብን ጨምሮ ከበርካታ አሸባሪ ኃይሎች ጀርባ ሆነው በቀጥታም ሆነ በተዘዋዋሪ የኢትዮጵያን ብሔራዊ ጥቅም ሲፈታተኑ የነበሩ ከመሆናቸው አንጻር፣ የዘሩትን ነው ያጨዱት ቢያሰኝም የኢትዮጵያ ዘላቂ ጥቅም የሚረጋገጠው ግን በአካባቢው ሰላም ሲኖርና የአካባቢው ሕዝቦች ዴሞክራሲያዊ መብት ሲረጋገጥ ነው፡፡ አገራዊ ጥቅማችንና ሕልውናችንን የማስጠበቂያ ብቸኛው መንገድ ይህ ነው፡፡ በአገር ውስጥ ያለውን የስጋት ምንጭ ማድረቅ  የሰላማችን ብቸኛው ዋስትና እንደሆነ ይታመናል፡፡

ሊቢያን ጨምሮ ሱናሚው የነካካቸው አገሮች ጂኒውን ወደ ጠርሙስ መክተት ቢያቅታቸውም የማስተንፈሻ ዕርምጃዎችን ወስደዋል፡፡ ይሁን እንጂ የሕዝቡ ጥያቄ መልስ ያገኘ አይመስልም፡፡ ሙባረክ ከቤተ መንግሥት ገለል ብለው ሻርም አልሼክ ከመክተማቸው ውጭ ጦር ኃይሉ ምንም የሚታይ ዕርምጃ አልወሰደም፡፡ ቱኒዚያ ቤን አሊን ብታስወግድም የሃይማኖት አክራሪዎች እጅ ልትወድቅ ተችላለች፡፡ ጋዳፊም ከዚሁ በኋላ በሥልጣን ከቆዩ (ለልጃቸውም ቢሆን ሰጥተው) ማሻሻያ ያደርጋሉ፣ የተሻሉ መሪ ይሆናሉ ብሎ መጠበቅ አዳጋች ነው፡፡ የመጨረሻው እስትንፋሳቸው እስኪወጣ ከውጭም ከውስጥም ሲላተሙ መክረማቸው አይቀርም፡፡ ሰላም፡፡

Advertisements