ዶ/ር ብርሃኑ ነጋ በወቅታዊ ጉዳዮች ላይDAGEN የተሰኘው ታዋቂ የኖርዌይ መጽሄት ከዶ/ር ብርሃኑ ነጋ ጋር ያደረገውን ቆይታ ከጥቂት ቀናት በፊት ለንባብ አብቅቷል። ይሄውዶ/ሩ

 

ከጋዜጠኞች ግርማ እንድርያስ ሙላትና ከጆን ሬንዳል ጋር ያደረጉት ውይይት እንደሚከተለው ተመጥኖ በአማርኛ ተቀናብሯል።በምእራባዊያን የውጭ ፖሊሲ ዙሪያየግንቦት ሰባት ንቅናቄ መሪ የሆኑት ዶ/ር ብርሀኑ ነጋ በቅርቡ ከኖርዌይ የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር ባለስልጣናት ጋር ተወያይተው ነበር።

ውይይቱ በተለይም በሁለት መሰረታዊ ጉዳዮች ላይ ያነጣጠረ እንደነበር ዶ/ር ብርሃኑ ያስረዳሉ። አንደኛው ኖርዌይን ጨምሮ የአውሮፓኮሚኒቲና ዩናይትድ ስቴትስ ኦፍ አሜሪካ ከአምባገነኖች ጋር ሊኖራቸው የሚገባውን ግንኙነት የቀረጹበትን የተሳሳተ ፖሊሲ የተመለከተውነበር።በአምባገነን አገዛዞች ስር መረጋጋት ሊኖር ስለመቻሉና በተወሰነ ደረጃም እድገት ማስመዝገብ ይቻላል የሚለው እምነት በምእራቡ አገራትፖሊሲዎች ላይ መታየቱ እጅግ አሳዛኝ ስህተት ስለመሆኑ ዶ/ር ብርሃኑ ይተቻሉ።“ይህ በሞደርናይዜሽን ቲዎሪ የተቃኘው የምእራቡ አለም ፖሊሲ ‘በአንድ የእድገት ደረጃ ላይ የደረሰ የተወሰነ ክፍል ህዝብ እንጂ ሌላውለዲሞክራሲ ዝግጁ አይደለም ወይንም አይመጥንም’ የሚል እምነት ሲያራምድ ይታያል። አረቡን አለም ባህሉ አይፈቅድለትም…አፍሪካዊያንማ- በጣም ኋላ ቀር ስለሆኑ እርሷቸው የሚል አይነት ሰንካላ ምልከታ ነው የሚታየው።“ይህንን ደግሞ የእንግሊዙ ጠቅላይ ሚኒስትር ዴቪድ ካሜሮን በቅርቡ በይፋ ያመኑት ጉዳይ ነው። ‘የውጭ ፖሊሲያችን በተወሰነ ደረጃዘረኝነት ይታይበታል። የምእራቡ አለም ብቻ ነው ለዲሞክራሲ የተዘጋጀው በሚል መነጽር ማየታችን ስህተት ነው’ እስከማለትመድረሳቸውን ዶ/ር ብርሃኑ ያስታውሳሉ።”በተለይ በዚህ ወቅት በሰሜን አፍሪካና በመካከለኛው ምስራቅ የተቀጣጠለው ህዝባዊ እንቅስቃሴ ለምእራቡ አለም የሚያስተላልፈውጠንካራ መልእክት አለው። ይህም ጊዜው ቁጭ ብለው የውጭ ጉዳይ ፖሊሲያቸውን እንዲመረምሩ የግድ የሚል መሆኑን ነው። ባይናቸው።“አለም እየተቀየረች ነው ያልተቀረው ግን ይህ ፖሊሲያችሁ ነው የሚል ጠንካራ ትችትም አቅርበውላቸዋል።“አፍሪካዊያን በያሉበት ለዲሞክራሲ ይታገላሉ” የሚሉት ዶ/ር ብርሃኑ የምእራቡ አለም አሁኑኑ እጁን አስገብቶ ለሂደቱ እገዛ ካላደረገ በቀርየሚደርሰውን ቀውስ ማስቆም ያስቸግራል ብለዋል። ለአምባገነኖቹ አይነተኛውን የገንዘብ ድጋፍ የሚሰጠው ምእራቡ አለም እንደመሆኑተገቢውን ተጽእኖ የማሳደር አቅሙም አለው።“ለምሳሌ የኢትዮጵያ መንግስት በ2008 ዓም ብቻ ወደ 3.2 ቢሊየን ብር በእርዳታ አግኝቷል። ይህ ገንዘብ ለአንድ ደሃ መንግስት ወታደራዊጡንቻ ማሳበጫና የደህንነት ተቋማቱን ለማስፋፋት ከፍተኛ ጠቀሜታ ሊሰጥ የሚችል ነው።“በእርግጥ እንደ እናንተ (ኖርዌይ) አይነት አገሮች የገንዘብ ድጋፍ ስታደርጉ ለትምህርትና ለዲሞክራሲ ሂደት ነው ትላላችሁ። ለዚህየምታሳዩት ምን አላችሁ?” በሚል ባለስጣናቱን መጠየቃቸውን ዶ/ሩ ይጠቅሳሉ። ሙግታቸውን በዚህ አላቆሙም ። ኖርዌይ ባለፉት 20አመታት ለኢትዮጵያ መንግስት ስትረዳ የቆየችው ከፍተኛ ገንዘብ ለዲሞርራታይዜሽን እገዛ ለማድረግ ከነበረ እስቲ በውጤቱ አገሪቱከዲሞክራሲ እየራቀች ሄደች ወይስ ወደ ዲሞክራሲ እየቀረበች መጣች? ብላችሁ ራሳችሁን ጠይቁ ብለዋቸዋል። ለአስረጅ ያህልምኢትዮጵያን በሁለት ሺህ አምስትና በሁለትሺህ አስር የምርጫ አመታት አናጽሮ ያያት ሰው ጭራሽ ከዲሞክራሲ ርቃ መሄዷን ነውየሚያረጋግጠው። ለዚህም ነው ወቅቱ ቁጭ ብሎ ፖሊሲያችሁን መመርመሪያና በእርግጥ ምን እየሰራን ነው ብሎ ግምገማ ማድረጊያ መሆንየሚገባው።“ከኖርዌይ ግብር ከፋይ ህዝብየሚሰበሰበውን ገንዘብ በእርግጥየኢትዮጵያ ህዝብ እንዲረዳበትከሆነ የምትልኩት ከአሁን በኋላየምንረዳው ትክክለኛ ህዝባዊውክልና ላገኘ መንግስት ብቻ ነውየሚል ጥርት ያለ ፖሊሲሊኖራችሁ የገባል። እርዳታችሁበትክክል ለህዝብ ጥቅምየሚውለው ያን ጊዜ ብቻ ነውናየሚል ክርክራቸውን አቅርበዋል።እንደ ዶ/ር ብርሃኑ እምነት ከሆነየምእራቡ አለም ጥርት ያለ የውጭጉዳይ ፖሊሲ ከወዲሁ ቢቀርጽበበርካታ የአፍሪካ ሀገራት ሊደርስየሚችለውን አደጋ ማስቆምይቻላል። ግጭት ሳይፈጠርሰላማዊ ሽግግር እንዲኖር ተጽእኖየማሳደሪያው ጊዜ ደግሞ አሁንነው። አንዴ የተቆጣ ህዝብሰልፍ ከወጣና አምባገነኖችመግደል ከጀመሩ በኋላ አደጋውንለማስቆም ያስቸግራል።” የሚሉት ዶ/ር ብርሃኑ ብቸኛውና ትክክለኛ መንገድ ህዝብ ዲሞክራሲ ይገባዋል፣ ነጻነቱን ማስከበር ያስፈልጋልየሚል አቋም ወስዶ በግልጽ ከህዝቡ ጎን መቆም መሆኑን አመላክተዋል።በዚህ ከባለስልጣናቱ ጋር ባደረጉት ውይይት ላይ ገንዘባቸውን ለአምባገነኖች ጡንቻ ማፈርጠሚያ እንዳያውሉት አበክረው የጠየቁ ቢሆንምይህ ተማጽኗቸው በኖርዌይ የውጭ ጉዳይ ፖሊሲ ዙሪያ ምን አይነት ውጤት ሊያመጣ እንደሚችል ግን ለመገመት አልፈለጉም።በቤተ ክርስቲያናት ቃጠሎ ዙሪያበቅርቡ በጅማ አካባቢ በእስልምናና በክርስትና ሀይማኖት ተከታዮች መሀል የተቀሰቀሰውን ግጭትና በዚህም ሳቢያ አክራሪ ሙስሊሞችበርካታ ቤተ ክርስቲያናትን ስላቃጠሉበት ሁኔታም ለዶ/ር ብርሃኑ ጥያቄ ቀርቦላቸው ነበር።“በእርግጥ በአካባቢው የተፈጠሩ ሁኔታዎች ቀስቅሰውት ይሆናል እንደሰማሁት ሙስሊሞቹ ‘አንድ ክርስቲያን ቁርአን አቃጠለ’ የሚል ወሬተናፍሶላቸው ነበር ይባላል። ይሁንና ይህንንና መሰል ችግሮችን መመልከት የሚገባን ከምንጩ ነው” በማለት በመንግስት ደረጃ በይፋየሚካሄደውን ከፋፋይ ፖሊሲ ይተቻሉ።አምባገነኖች በሙሉ ህዝብን በመከፋፈል ሁሌም በስልጣን ላይ መቆየት የሚችሉ ይመስላቸዋል። የነጻነት ጥያቄ በጋራ እንዲነሳባቸውአይፈልጉም። ይልቁንስ ህብረተሰቡ ተከፋፍሎ አንዱ ወገን ሌላውን በጥላቻ እንዲያየው፤ በዚሀም ህዝቡ ይህ መንግስት ከሌለ በቀር በሰላምመኖር እንደማይችል አድርጎ እንዲያስብ ይመኛሉ። ይህ ባህሪ በሁሉም አምባገነኖች ላይ የሚታይ ነው። በተለይ በኢትዮጵያ ግን በእርግጥፎቶ በአበበ ደመቀእየተሰራበት ነው። በአገሪቷ ታሪክ የህዝቦች ዋንኛው መገለጫ የተገኙበት ብሄር ነው ብሎ በፖሊሲ ደረጃ ያስቀመጠው ይህ መንግስት ብቻነው። አንተ አንተን የሆንከው በጎሳህ ነው ትባላለህ። ትልቁ የመከፋፈያ መሳሪያቸው ደግሞ አንዱ ጎሳ በሌላው፣ የአንዱ ሀይማኖት ተከታይበሌላ ሀይማኖት ተከታይ በሆነው ወንድሙ ላይ እንዲነሳ መገፋፋት ነው። ከአሁን በፊት በተለያዩ የአገሪቷ ክፍሎች የጎሳ ግጭቶች ይሁነኝተብለው በመንግስት ተቀስቅሰው ነበር።“በአሁኑ የቤተክርስቲያናት ቃጠሎ ወቅትም የአካባቢው ፖሊሶች ዳር ቆመው ይመለከቱ እንደነበር ኢሳት በሪፖርቱ አሳይቷል። ፖሊስችግሩን ለማስቆምም ሆነ እርዳታ ለመስጠት ያልፈለገበት ሁኔታ አጠያያቂ ነው። ስለዚህ ችግሩ በአካባቢው በተፈጠረ ሁኔታ የተቀሰቀሰሊሆን ቢችል እንኳን በመንግስት ደረጃ ሆን ተብሎ የሚካሄደው መከፋፈል ግን የግጭቶች መሰረታዊ ችግር ይሆናል።” እንደ ዶ/ር ብርሃኑእምነት።በኢትዮጵያ የተቃውሞ ኃይሎች ላይ የሚደረገውን ወከባ በተመለከተኢትዮጵያ ውስጥ ያሉ ተቃዋሚዎች የሚደርስባቸውን ተጽእኖ በተመለከተ ጥያቄ የቀረበላቸው ዶ/ር ብርሃኑ ሁነቱን የሚገልጹት በተለይከ1997 ዓም ወዲህ እንዴት እየባሰበት እንደመጣ በመገምገም ነው።እንደሳቸው እምነት 1997 ዓ.ም ትንሽም ቢሆን ነጻ የሚመስል ምርጫ ለመጀመሪያ ጊዜ የተደረገበት አመት ነበር። በሂደቱ መንግስትበህዝቡ ዘንድ ተቀባይነትን ማጣቱ በይፋ ታይቶ ነበር። ከዚያን ጊዜ ጀምሮ ያችን ሀገር በህዝቡ በጎ ፈቃድ መምራት እንደማይችል ያለአንዳች ጥርጥር ተገንዝቧል። ቀረኝ ያለው ብቸኛ አማራጭ ሰፊ አፈና ማድረግና ህብረተሰቡን በፍርሃት ጠፍሮ መያዙን ብቻ ሁኗል። ባለፉትአምስት አመታት በተግባር ያደረጉትም ይህንኑ ነው። ይሁንና አሁን በሰሜን አፍሪካ የተስተዋለው ሁኔታ እነሱ ብቻ ሳይሆኑ ማናቸውምአምባገነን ቢሆን ያን በመሰለ የአፈና አገዛዝ ረዥም እድሜ ሊቀጥል እንደማይችል ያረጋገጠ እውነት ነው። ይህ ደግሞ እንደሌሎችአምባገነኖች ሁሉ እነሱንም ትልቅ ሽብር ውስጥ ከቷቸዋል። የተቃውሞ እንቅስቃሴውን ሳይነሳ ለማፈን በመመኘት የቀድሞ ማጥቃትእርምጃዎችን እየወሰዱ ነው። ንቁ ተቃዋሚ የሆኑ በርካታ ሰዎችን እያሰሩ በአኳያው ደግሞ መጠነ ሰፊ ፕሮፓጋንዳ እያሰራጩ ነው። ያምሆኖ ግን ህዝባዊውን እንቅስቃሴ ወደ ኢትዮጵያ ከመምጣት ሊያስቆሙት አይችሉም።ፎቶ በአበበ ደመቀየተቃዋሚ ኃይሎች ጥንካሬን በተመለከተሌላው ለዶ/ር ብርሃኑ የቀረበላቸው ጥያቄ የተቃዋሚ ኃይሎችን ጥንካሬ የሚፈትሽ ነበር። በሰሜን አፍሪካ በተለይ ደግሞ በሊቢያ ይህ ነውየሚባል ተቃዋሚ ድርጅት ባይኖርም ህዝቡን ከማመጽ ያስቆመው ነገር እንደሌለም ጥያቄው ላይ በንጽጽር ተመልክቷል።“እንደሚታወቀው አምባገነኖች ይህ ነው የሚባልና መንግስት ሊተካ የሚችል ኃይል እንዲኖር አይፈልጉም” ይላሉ ዶ/ር ብርሃኑ።“ያሉትንም ለመበታተን ነው የሚደክሙት። ተጠናክሮ የቆመ የተቃውሞ ኃይል አለመኖር እነሱን የተሻሉ አስመስሎ እንዲያሳያቸው ነውምኞታቸው። ሌላው አማራጭ ግን ቀውስ ብቻ ነው የሚሆነው የሚል ስጋት ህዝቡ ውስጥ ለማስረጽ ይፈልጋሉ።“ቤን አሊን ተመልከቱ፣ ሙባረክን ወይንም ጋዳፊን ስሟቸው ሁሉም ህዝባዊ ጥያቄ ሲበረታባቸው የሰጡት መልስ ተመሳሳይ ነው። ‘እኔስልጣኔን ብልቅ ሀገሪቱ ቀውስ ውስጥ ትገባለች የእርስ በርስ ጦርነትም ይከሰታል።’ ነበር ያሉት ይህ የተበላበት ክርክር ሲሆን የሚያሳዝነውግን የምእራቡ አለም መሪዎች በተወሰነ ደረጃ ሊቀበሉት የመፈለግ አዝማሚያ የሚያሳዩ መሆናቸው ነው።“ይህ ወቅት በተግባር ያረጋገጠው ነገር ሌላው ቀርቶ የተቃዋሚ ፓርቲ ሳይኖር እንኳን ህዝብ ነጻነቱን ካገኘ ወደ እርስ በርስ ጦርነትየማያመራ መሆኑን ነው። ህዝቡ ነጻነት የሚመጣው ከሀላፊነት ጋር መሆኑን ጠንቅቆ ይገነዘባል።“በታሂር አደባባይ የፈሰሰው ሰልፈኛ የመንገዱን ሰላም እያስከበረ፣ ሙዚየሙን ከሌቦች ተከላክሎ እየጠበቀ ነበር የሀላፊነት ብቃቱንያረጋገጠው። የተደራጀ ሀይልን እያጠፉ ‘ሊተካኝ ዝግጁ የሆነ ኃይል ስለሌ ለእኔ ስልጣን ብለቅ ሀገሪቱ ትታመሳለች’ የሚለው የአምባገነኖችጩኸት ትርጉመ ቢስ መሆኑ ነው በተግባር የታየው።“በኢትዮጵያ የተቃዋሚ ኃይል ነበር። ሰላማዊም ታጣቂም ኃይሎች አሉ። ባለፉት ጥቂት አመታት በተቃዋሚ ኃይሎች የተደረሰበትግንዛቤም ህዝቡ በሚፈልገው ፍጥነት ነጻነታችንን ያላስገኘነው በጋራ መቆም ባለመቻላችን ነው የሚል ነው። በአሁኑ ወቅት ግን የተለያዩየተቃዋሚ ኃይሎች በጋራ ስለመጭው ጊዜ እየመከሩና ትግላቸውን ማቀናጀት በሚችሉበት ስልት ላይ እየተወያዩ ነው። ይህ ደግሞተስፋችንን ካሳደጉ ሂደቶች አንዱ ነው። በብዙ ሰዎችና ተቃዋሚ ኃይሎች ዘንድ አሁን ያለው መንግስት በሀገሪቱ ታሪክ የመጨረሻውአምባገነን እንደሚሆን ጠንካራ እምነት አለ። በምርጫ አሸንፎ ለስልጣን የሚበቃ ማናቸውም መጭ መንግስት የግልም ሆነ የቡድን መብትንየሚያስከብር እንደሚሆን፤ መሰረቱም በዜጎች መሰረታዊ መብቶች መከበር ላይ እንደሚገነባ ግንዛቤ አለ። የተለያዩ ባህሎችና ቋንቋዎችየመከበር ሁኔታም ጥያቄ ውስጥ የማይገባ መሆኑን ሁሉም ስለሚስማማበት በብሄርም ሆነ በብሄራዊ ደረጃ የተደራጁ ኃይሎች ሁሉም በጋራመስራት የሚችሉበትን እድል የሚፈጥር ሁኔታ ነው የታየው” ሲሉ ዶ/ሩ ያለቸውን እምነት ገልጸዋል።የስደተኞች ጉዳይን በተመለከተጋዜጠኞቹ ለዶ/ሩ ያቀረቡት ሌላው ጥያቄ በኖርዌይ የሚኖሩ ኢትዮጵያዊያንን በተመለከተ ነበር። ከጥቂት ወራት በፊት በዚያች ሀገር ውስጥለአመታት የኖሩ በርካታ ኢትዮጵያውያን ስደተኞች የስራ ፈቃዳቸውን ተነጥቀው ወደ አገራቸው እንዲመለሱ በመጠየቃቸው በአንድ ቤተክርስቲያን ተጠግተው ብሶታቸውን ሲያሰሙ እንደነበር ይታወሳል። እነዚህ ስደተኞች ወደ ኢትዮጵያ ቢመለሱ ችግር ይደርስባቸዋል ወይ?የሚል ነበር ጥያቄው።ዶ/ር ብርሃኑ የየግለሰቡን ኬዝ ስለማያውቁ ስለያንዳንዱ ለመመለስ እንደሚቸገሩ ካሳወቁ በኋላ ጥያቄው ንቁ የፖለቲካ ተሳትፎ የሚያደርጉስደተኞችን የሚመለከት ከሆነ ግን በኖርዌይም ሆነ በሌሎች ሀገራት የሚያቀርቡት የጥገኝነት ጥያቄ በጎ ምላሽ ሊያገኝ እንደሚገባውአጠንክረው ተሟግተዋል።“በኢትዮጵያ ያለው መንግስት ጨካኝ ነው” ይላሉ ዶ/ር ብርሃኑ። የተቃዋሚ እንቅስቃሴዎችን የሚደግፉ ሁሉ ኢላማዎቹ ናቸው። ክሶችበነጻ ፍርድ ቤቶች ሙግት የሚካሄድባቸው አይደሉም። የፖለቲከ ክስ ከመጣ በአጭሩ ዳኞች ምን መፍረድ እንዳለባቸው ከመንግስትበቀጥታ የሚታዘዙባት አገር ናት ያለችን” የሚሉት ዶ/ር ብርሃኑ በጠቅላላው ገንቢ ነው የሚሉትን የመፍትሄ ሀሳብም እንደሚከተለውአመላክተዋል።“የኢሚግሬሽን ችግሩን ከምንጩ ለማድረቅ ዋናው መፍትሄ የኢትዮጲያን አይነት ሀገሮችን ወደ ዴሚክራሲ እንዲሸጋገሩ ማገዝ ነው።እነዚህ ሀገሮች ነጻና የዲሞክራሲ መብት የሚከበርባቸው ሀገራት መሆን ከቻሉ ያኔ የሚኖረው ስደተኛ የኢኮኖሚ እንጅ የፖለቲካአይሆንም። አሁን ባለው ሁኔታ ግን አምባገነኑን የምትረዱት እናንተው ናችሁ፤ እነዚህ ስደተኞች ደግሞ በስርአቱ በደል ደርሶባቸው የተገፉናቸው። ታዲያ በየትኛው የሞራል መለኪያ ነው ከለላ ልንሰጣችሁ አንችልም ማለት የምትችሉት?” የሚል የሞራል ጥያቄ አቅርበዋል።የቃለ ምልልሱ የመጨረሻው ጥያቄ በኢትዮጵያ ሊመጣ የሚችለው ቀጣይ እንቅስቃሴ ምን ሊመስል እንደሚችል የሚጠይቅ ነበር።“የዲሞክራሲ ጥያቄውን ተንተርሶ የለውጥ እንቅስቃሴ እንደሚጀመር ጥርጥር የለኝም” ይላሉ ዶክተሩ። “ ይህም በቅርብ ጊዜ የሚሆንነው። የተሳካ እንዲሆንም ማድረግ ያለብንን እያደረግን ነው። ውጤቱ የተረጋጋ እና ውስጣዊ ሰላም ያለው እንዲሁም መጠነ ብዙ ለሆኑየዲሞክራሲ ጥያቄዎች ምላሽ የሚሰጥ እንዲሆን እየሰራን ነው።“ለውጡ በኛ ድርጅት ብቻ የሚመጣ አይሆንም። ሊሆንም አይገባውም። ሀገር ቤት ያሉትን ጨምሮ በሁሉም የተቃዋሚ ኃይሎች የጋራጥረት እንጂ። ሁሉን አቀፍ ሰፊ የድርጅቶች ህብረት እንዲኖር እየሰራን ነው። የኛ ጥያቄ ማን ወደ ስልጣን ይምጣ የሚል አይደለም።እንዴት ይምጣ የሚል እንጅ። የምንታገለው ስለሂደቱ ትክክለኛነት እንጂ ስላሸናፊው ምንነት አይደለም።” ሲሉ ዶ/ር ብርሃኑ ምላሽሰጥተዋል።_________________________________________________________________________________________________________________________________________________ስለ ቃለ ምልልሱ አስተያየት ካለዎት ጋዜጠኛ ግርማ እንድሪያስን በዚህ ኢሜይል ያግኙgirma077@gmail.com

Advertisements